Türkiye Sağlık Bakanlığı, kapalı alanlarda sigara kullanımına ilişkin kısıtlamaları daha da sertleştirecek yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Hazırlanan yasa teklifi; tütünle mücadeleye ek olarak dijital bağımlılık ve sağlıksız beslenme gibi başlıklara uzanan daha geniş bir kampanyanın parçası olarak değerlendiriliyor.
Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik planlanan düzenlemelerin yakında TBMM’ye gönderileceğini söyledi. Memişoğlu, hükümetin tütün bağımlılığıyla mücadeleyi daha etkili hâle getirmeyi hedeflediğini, bu kapsamda kapalı alanda sigara kurallarına ilişkin hukuki çalışmaların tamamlanmak üzere olduğunu ve kısa süre içinde milletvekillerinin gündemine geleceğini belirtti.
Türkiye’de uzun yıllardır kapalı kamusal alanlarda sigara yasağı uygulanıyor. Yeni adım ise, özellikle genç yaşta sigaraya başlama eğiliminin artmasıyla ilgili endişelerin yükseldiği bir dönemde, denetimlerin sıkılaştırılması ve yasağın kapsamının genişletilmesi yönünde bir işaret olarak görülüyor.
Yeni Yasak: Açılır-Kapanır Tavanlı Bölümler de Kapsama Giriyor
Taslak düzenlemenin detaylarına göre, sigara kullanımına ilişkin yasak yarı kapalı sayılabilecek alanlara da yayılacak. Planlanan kurallar yürürlüğe girerse, kafe, restoran ve eğlence mekânlarında bulunan açılır-kapanır (retractable) tavan bölümleri de “kapalı alan” uygulaması kapsamında değerlendirilecek ve bu alanlarda sigara içilmesine izin verilmeyecek.
Bu değişiklik, özellikle “tam kapalı olmayan ama fiilen kapalı gibi kullanılan” mekân bölümlerinin denetim alanına dâhil edilmesi anlamına geliyor.
Sigarayı Bırakmak İsteyenlere Destek: Klinikler ve Mobil Ekipler
Memişoğlu, sigara bırakma sürecinde sigara bırakma polikliniklerinin ve mobil saha ekiplerinin daha etkin rol üstleneceğini ifade etti. Bakanlık, yalnızca yasal düzenlemeyle yetinmeyip; denetim ve farkındalık çalışmalarını da güçlendirmeyi planlıyor. Ayrıca tütün kontrolünü, yalnızca bireysel tercihlerle sınırlı bir konu değil, aynı zamanda toplumsal bir sorumluluk olarak konumlandırdı.
Bakanlık kaynakları, taslak TBMM’ye ulaştıktan sonra düzenlemenin ayrıntılarının kamuoyuyla daha kapsamlı biçimde paylaşılacağını belirtiyor.
Paralel Çalışmalar: Şeker Tüketimi ve Sağlıksız Beslenmeye Karşı Yeni Adımlar
Sağlık Bakanlığı, tütünle mücadelenin yanında aşırı şeker tüketimi ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları üzerine de yeni girişimler hazırlıyor. Memişoğlu, bu çalışmalara Tarım ve Orman Bakanlığı’nın da katıldığını ve iki bakanlığın ortak bir planı yakında duyuracağını söyledi.
Ayrıca kilo yönetimi programlarında; sağlıklı beslenme, hareket ve egzersiz odaklarının öne çıkacağı belirtiliyor. Bu süreçte aile sağlığı merkezleri ile sağlıklı hayat merkezlerinin de destek mekanizması olarak devrede olması planlanıyor.
Genel çerçeve, yaşam tarzına bağlı sağlık risklerini azaltmak için düzenleme, önleyici programlar ve toplum temelli katılım araçlarının birlikte kullanılmasını hedefliyor.
Türkiye’de 2008’den Bu Yana Sigara Düzenlemelerinin Yol Haritası
Türkiye, son yirmi yılda tütün kontrolüne yönelik mevzuatını kademeli biçimde genişletti. Öne çıkan dönüm noktaları şöyle sıralanıyor:
- 2008: 5727 sayılı Kanun kapsamında, özel konutlar hariç tüm kapalı kamusal alanlarda sigara yasağı
- 2009: Kapalı alanda sigara yasağının ülke genelinde tam uygulanması
- 2013: Araç içinde sigara içilmesine yönelik yasak
- 2019: Düz ve standart (plain/standardized) tütün ambalajına geçiş
- 2020: Standart ambalajların münhasır satış döneminin başlaması
Hazırlanan yeni düzenleme, bu politika hattında bir sonraki aşama olarak değerlendiriliyor.
2025 Yeşilay Verisi: Başlama Yaşı 16’ya Düştü
2025 Yeşilay raporundaki veriler, Türkiye’de sigaraya başlama yaşının ortalama 16’ya indiğini gösteriyor. Bazı uzmanlar, sigaraya başlamanın 10–11 yaş gibi daha erken yaşlara kadar çekilebildiği uyarısında bulunuyor. Yetkililer, bu eğilimi; yasal kısıtlamaların güçlendirilmesi ve önleme çalışmalarının artırılması için başlıca gerekçelerden biri olarak gösteriyor.
