İran’da devam eden savaş, bölgesel ticaret ve ulaşım rotalarını hızla değiştiriyor. Körfez ve çevresindeki istikrarsızlık giderek yayılırken, ülkeler ve küresel şirketler mal akışını güvenli bir şekilde sürdürebilmek için alternatif koridorlara yöneliyor.
Orta Koridor’un Stratejik Yükselişi
Hürmüz Boğazı’nın yanı sıra Babülmendep Boğazı’nın da İran’ın tehditleri altına girmesiyle birlikte gözler alternatif rotalara çevrildi. Bu süreçte Türkiye ve Kafkaslar üzerinden geçen Trans-Hazar Uluslararası Taşıma Rotası, bilinen adıyla Orta Koridor, yenilenmiş bir stratejik önem kazandı.
Hudson Enstitüsü’nden Luke Coffey’nin analizine göre, bu değişimin etkileri şimdiden görülüyor:
- Havacılık Rotaları Değişti: Ticari uçuş takip verileri, uçakların Körfez yerine Güney Kafkasya ve Hazar Denizi üzerinden uçmaya başladığını açıkça gösteriyor.
- İnsani Bir Artere Dönüştü: Orta Koridor artık sadece lojistik ve kargo için değil, bölgedeki sivil havacılığın durması nedeniyle tahliye operasyonları için de hayati bir kaçış rotası işlevi görüyor.
Zengezur’dan “TRIPP” Rotasına: Fırsatlar ve Tehditler
Bölgedeki bir diğer kritik gelişme ise ABD Başkanı’nın arabuluculuğunda Ermenistan ve Azerbaycan arasında sağlanan barış anlaşmasıyla “Zengezur Koridoru”nun adının Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) olarak değiştirilmesi oldu.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada TRIPP’in uygulanmasını ertelemeyeceklerini vurguladı. Tahran bu rotayı stratejik bir tehdit olarak görüp askeri gerilimi tırmandırma potansiyeli taşısa da, ABD’nin bölgeye sağlayabileceği bir güvenlik şemsiyesi projenin ticari potansiyelini nihayet gerçeğe dönüştürebilir.
Kalkınma Yolu Projesi Finansal Belirsizliklerle Yüzleşiyor
Orta Koridor bu süreçten güçlenerek çıkarken, Ankara’nın desteklediği bir diğer devasa altyapı girişimi olan 17 milyar dolarlık Kalkınma Yolu Projesi farklı bir gerçeklikle yüzleşiyor.
Irak’ın Al-Faw limanını Türkiye ve Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen proje, özellikle BAE ve Katar gibi Körfez ülkelerinin finansal desteğine güveniyordu. Ancak:
- Büyük altyapı projeleri uzun vadeli siyasi istikrar gerektiriyor.
- İran’a yönelik askeri harekatın ardından artan bütçe baskıları, Körfez yatırımcılarının yurt dışı yatırımlarını ve finansal taahhütlerini yeniden değerlendirmesine yol açabilir.
Sonuç olarak, İran eksenli çatışmalar Türkiye üzerinden geçen ticari can damarları için karmaşık bir tablo sunuyor; Orta Koridor küresel ticaretin yeni gözdesi olurken, Kalkınma Yolu gibi projeler yeni stratejik ve finansal sınavlar veriyor.
