İran devlet medyasının, Tahran ile ABD arasında gerilimi azaltmayı ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari deniz trafiğini yeniden başlatmayı amaçlayan olası bir çerçeve anlaşmasına varıldığını bildirmesinin ardından çarşamba günü petrol fiyatlarında keskin bir düşüş yaşandı.
Küresel piyasalarda referans kabul edilen Brent petrol ve ABD ham petrolü (WTI) gün içinde yüzde 5’ten fazla değer kaybederek sırasıyla varil başına 94.5 dolar ve 88.2 dolara kadar geriledi, ancak günün ilerleyen saatlerinde kayıplarının bir kısmını telafi etti. Hollanda TTF merkezindeki Avrupa doğal gaz vadeli işlemleri de bu düşüş eğilimine eşlik ederek yüzde 5’e yakın bir değer kaybıyla megavat saat başına 44.9 Euro (52.3 dolar) seviyesine indi.
Taslak Anlaşma, Hürmüz’ün Yeniden Açılması İçin Yol Haritası Sunuyor
İran devlet televizyonu, iki ülke arasındaki çatışmaları sonlandırmaya odaklanan bir mutabakat zaptı için oluşturulan “resmi olmayan ilk çerçeve” taslağının Tahran’a ulaştığını duyurdu. Haberde, bu çerçevenin henüz nihai haline gelmediği ve “somut doğrulama” olmadan İran’ın bu konuda herhangi bir adım atmayacağı vurgulandı.
Üzerinde çalışılan çerçeveye göre, İran bir ay içerisinde Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğini savaş öncesi seviyelere geri getirecek. Buna karşılık olarak ABD güçleri İran yakınlarındaki bölgelerden geri çekilecek ve İran limanlarına uygulanan deniz ablukası tamamen kaldırılacak. İran devlet televizyonunun aktardığına göre, bu teklif askeri gemileri kapsamıyor ve yalnızca stratejik su yolundan yapılacak ticari geçişlere odaklanıyor. Sürecin olumlu ilerlemesi halinde, boğazdaki nakliye rotaları ve deniz trafiği yönetimi Tahran ve Umman tarafından ortaklaşa denetlenecek.
İran medyasında yer alan detaylara göre, 60 gün içerisinde nihai bir anlaşmaya varılması durumunda, bu mutabakat bağlayıcı bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla ilerleyen dönemde resmiyet kazanabilecek.
Hürmüz’deki Kesinti Fiyatları Yüksek Tutmaya Devam Ediyor
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışının yaklaşık beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’ndaki nakliye faaliyetleri, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’ı hedef alan hava saldırılarıyla başlayan savaştan bu yana neredeyse tamamen durmuş durumda.
İran’ın stratejik boğazdan geçişleri kısıtlama kararı küresel enerji piyasalarını derinden sarsarken, petrol ve doğal gaz fiyatları 2022 yılında Ukrayna savaşının başlamasından bu yana görülen en yüksek seviyelere tırmandı.
Uzun süre yüksek seyreden enerji fiyatları küresel çapta enflasyonu artırdı ve ekonomik büyüme beklentilerini zayıflattı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel arzdan günlük yaklaşık 13 milyon varil petrolün kesilmesiyle ortaya çıkan bu zorlu tabloyu tarihteki “en büyük enerji krizi” olarak tanımladı.
Tüm bu olumlu haber akışına ve yaşanan son düşüşlere rağmen Bloomberg verileri, Brent petrolün savaş öncesi seviyesinin hala yaklaşık yüzde 34 üzerinde işlem gördüğünü; Hollanda TTF’deki gaz vadeli işlemlerinin ise savaş öncesine kıyasla yüzde 45 oranında yüksek kaldığını gösteriyor.
