ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imha edilmek üzere ABD’ye transfer edileceğini veya uluslararası gözetim altında yok edileceğini belirtti. Bu açıklama, ABD ve İsrail’in İran ile olan savaşını sona erdirmek için yürütülen müzakerelerin tamamlanmaya yaklaştığı bir dönemde geldi.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi: “Zenginleştirilmiş uranyum (nükleer toz!), eve getirilip imha edilmek üzere derhal Amerika Birleşik Devletleri’ne teslim edilecek veya tercihen İran İslam Cumhuriyeti ile bağlantılı ve koordineli olarak yerinde ya da kabul edilebilir başka bir yerde, Atom Enerjisi Komisyonu veya eşdeğer bir kurumun şahitliğinde imha edilecektir.”
Bu açıklamalar, ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan diplomatik çabaların hız kazandığı bir süreçte yapıldı.
Pakistan: Anlaşmaya Çok Yaklaşıldı
Çin devlet medyasının bildirdiğine göre, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, Pazartesi günü erken saatlerde Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’ye ABD-İran anlaşmasına “ulaşılmak üzere” olduğunu söyledi. Bu gelişme, İslamabad’ın Tahran ve Washington arasındaki arabuluculuk çabalarını hızlandırdığı bir döneme denk geldi.
China Daily’nin Çin Dışişleri Bakanlığı’na dayandırdığı haberine göre Munir, bu açıklamaları Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in resmi Çin ziyareti kapsamında Pekin’de düzenlenen bir toplantıda yaptı. Munir, Wang’a Pakistan’ın İran ve ABD arasındaki gerilimleri hafifletmeyi amaçlayan müzakerelerdeki rolü ve sahadaki gelişmeler hakkında bilgi verdi.
Pakistanlı komutan, geçen hafta Tahran’ı ziyaret ederek İranlı yetkililerle görüşmelerde bulunduktan sonra Pekin’e geçmişti. Habere göre Munir, Pakistan’ın bir anlaşmayı kolaylaştırmak için “her türlü çabayı göstermeye devam etmeye” istekli olduğunu belirtti ve Çin’in bu süreçte daha büyük bir rol üstlenmesini umduğunu ifade etti.
Rubio: Süreç Birkaç Gün Alabilir
Öte yandan, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Salı günü yaptığı açıklamada, müzakerelerdeki ilerlemeye rağmen ABD-İsrail savaşını İran ile sona erdirecek bir anlaşmanın sonuçlanmasının “birkaç gün” alacağını söyledi.
Yeni Delhi’ye giderken gazetecilere konuşan Rubio şu ifadeleri kullandı: “Ön taslağın nasıl görünmesi gerektiği konusunda güçlü bir uyum ve mutabakat olduğunu düşünüyorum. Ancak bu tür her süreçte olduğu gibi, bir kelime veya cümle üzerindeki anlaşmazlıkların bile çözülerek uzlaşmaya varılması birkaç gün alacaktır.”
Rubio sözlerine, “Eğer bir anlaşma olacaksa, bunun üzerinde çalışmamız gerekecek; ancak bilirsiniz ki bu ya iyi bir anlaşma olacak ya da hiç olmayacak,” şeklinde devam etti.
Bakan Rubio ayrıca İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiği kısıtlama çabalarını da sert bir dille eleştirdi: “Dünyada İran rejimi dışında geçiş ücreti sistemini destekleyen hiçbir ülke yok. Dolayısıyla bu kabul edilemez. Bu gerçekleşemez. Boğazların açık, engelsiz ve ücretsiz olması gerekiyor ve elbette böyle de olmalı.”
Ateşkes, Bölgesel Gerginliklerin Ardından Geldi
Bölgesel gerilimler, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanmış, Tahran bu saldırılara bölgedeki çeşitli hedeflere yönelik insansız hava aracı (drone) ve füze dalgalarıyla karşılık vermiş ve Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapatmıştı.
Pakistan’ın arabuluculuğu sayesinde 8 Nisan’da bir ateşkes yürürlüğe girdi, ancak daha sonra İslamabad’da yapılan görüşmelerde kalıcı bir anlaşma sağlanamadı. Trump daha sonra ateşkesi süresiz olarak uzatırken, stratejik su yolu üzerinden İran limanlarına giden ve gelen gemilere yönelik kısıtlamaları sürdürdü. Geçtiğimiz hafta Trump, anlaşmanın “büyük ölçüde müzakere edildiğini” ve nihai sonuçlandırmayı beklediğini ifade etmişti.
