ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), iki güdümlü füze muhribinin İran’a ait deniz mayınlarını temizlemek üzere Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini duyurdu. Ancak sahada yaşananlara dair ABD ve İran cephesinden taban tabana zıt açıklamalar geldi. Askeri gerilimin gölgesinde, iki ülkenin üst düzey heyetleri yüksek güvenlik önlemleri altındaki İslamabad’da yüz yüze görüşmelere başladı.
CENTCOM’un Mayın Temizleme Operasyonu
CENTCOM, USS Frank E. Peterson (DDG 121) ve USS Michael Murphy (DDG 112) muhriplerinin, İran Devrim Muhafızları tarafından döşenen mayınları temizleme misyonu kapsamında Arap Körfezi’nde faaliyet gösterdiğini açıkladı.
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper operasyonla ilgili olarak, “Bugün yeni bir geçiş yolu oluşturma sürecine başladık ve serbest ticareti teşvik etmek için bu güvenli rotayı yakında denizcilik sektörüyle paylaşacağız” ifadelerini kullandı. Önümüzdeki günlerde insansız su altı araçlarının da bu operasyona dahil olacağı bildirildi. Wall Street Journal’a konuşan ABD’li yetkililer, gemilerin seyrüsefer özgürlüğü misyonu kapsamında ilerlediğini, herhangi bir ticari gemiye eşlik etmediklerini ve geçiş sırasında hiçbir sorun rapor edilmediğini doğruladı.
İran’dan Yalanlama ve ’30 Dakika’ Uyarısı
İran’ın boğazdaki duruma dair anlattıkları ise ABD’nin beyanlarıyla keskin bir şekilde çelişiyor. Devrim Muhafızları’na yakın Fars Haber Ajansı, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre limanından boğaza doğru ilerleyen bir ABD muhribinin rotasını geri çevirdiğini iddia etti.
Habere göre İran silahlı kuvvetleri, İslamabad’daki İran heyeti aracılığıyla Pakistanlı arabulucular üzerinden ABD tarafına net bir uyarı iletti: “Gemi ilerlemeye devam ederse 30 dakika içinde hedef alınacak ve bu durum devam eden ateşkes müzakerelerini etkileyecek.”
Tahran yönetimi, bu uyarının ardından ABD’nin muhribe durma ve geri çekilme emri verdiğini öne sürdü. İran devlet televizyonu ise üst düzey bir askeri yetkiliye dayandırdığı haberinde, hiçbir Amerikan gemisinin boğazı geçmediğini savundu.
İslamabad’da Kritik Masada Karşılıklı Şartlar
Sahadaki sıcak gelişmelerin ortasında ABD ve İran heyetleri, yolların kapatıldığı ve üst düzey güvenlik önlemlerinin alındığı Pakistan’ın başkenti İslamabad’da masaya oturdu.
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, kendisine özel elçiler Steve Witkoff ve Jared Kushner eşlik ediyor. İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi temsil ediyor. Taraflar, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı General Asım Munir ile hem heyetler arası hem de üçlü formatta toplantılar gerçekleştirdi.
Masaya sunulan şartlar ise iki tarafın beklentilerindeki uçurumu gözler önüne seriyor:
- İran’ın 10 Maddelik Teklifi: Savaşın sona ermesi, ekonomik yaptırımların hafifletilmesi ve Hürmüz Boğazı üzerinde İran egemenliğinin devam etmesi.
- ABD’nin 15 Maddelik Çerçevesi: İran’ın nükleer programına yönelik sıkı kısıtlamalar getirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası trafiğe koşulsuz olarak yeniden açılması.
Müzakerelerin atmosferine dair açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Erakçi, görüşmelere “derin bir güvensizlikle” başladıklarını ifade etti. ABD Başkan Yardımcısı Vance ise İran’ın Washington’u diplomatik olarak “oyalamaya” kalkışması halinde Amerikan heyetinin buna müsamaha göstermeyeceği konusunda sert bir uyarıda bulundu.
