The Wall Street Journal’da yer alan ve ABD’li yetkililere dayandırılan habere göre; Amerika Birleşik Devletleri, önümüzdeki günlerde uluslararası sularda İran bağlantılı petrol tankerlerine baskın düzenlemeye ve ticari gemilere el koymaya hazırlanıyor. Bu hamle, ABD’nin deniz operasyonlarını Orta Doğu’nun ötesine taşıyarak Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yönelik daha geniş çaplı bir stratejinin parçası olarak değerlendiriliyor.
Söz konusu karar, İran ordusunun Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sıkılaştırarak bazı ticari gemilere saldırması ve stratejik su yolunu “sıkı” denetim altına aldığını ilan etmesinin ardından geldi.
Deniz Harekâtı Orta Doğu’nun Ötesine Genişliyor
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), deniz ablukası kapsamında İran limanlarından ayrılmaya çalışan 23 gemiyi halihazırda geri çevirdiğini açıkladı.
Genişletilen bu yeni harekât planı, ABD kuvvetlerinin Basra Körfezi dışında İran petrolü taşıyan gemiler ile İran hükümetiyle bağlantılı silah taşıyan gemiler de dahil olmak üzere, dünya çapındaki İran bağlantılı gemilerin kontrolünü ele geçirmesine olanak tanıyacak.
ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, yaptığı açıklamada, “İran bayraklı herhangi bir gemiyi veya İran’a maddi destek sağlamaya çalışan herhangi bir gemiyi aktif olarak takip edeceğiz” ifadelerini kullandı. Caine, uluslararası kuralları, yaptırımları veya sigorta gerekliliklerini aşmaya çalışan gemilere atıfta bulunarak, “Buna İran petrolü taşıyan karanlık filo gemileri de dahildir” dedi.
“Ekonomik Öfke” (Economic Fury) olarak adlandırılan ve Tahran’a yönelik baskı kampanyasının yeni bir aşaması olan bu operasyonun kısmen ABD Hint-Pasifik Komutanlığı tarafından yürütülmesi bekleniyor.
Nükleer Müzakereler ve Hürmüz Gerilimi
Trump yönetimi, artan bu baskıyı İran’ı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya zorlamak ve nükleer programı üzerindeki müzakerelerde taviz vermesini sağlamak için bir koz olarak kullanmayı hedefliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu ABD’ye teslim etmeyi kabul ettiğini öne sürse de Tahran yönetimi bu iddiayı kesin bir dille reddetti. Müzakerelerdeki kilit konular arasında İran’ın uranyum zenginleştirmeyi ne kadar süreyle askıya alacağı ve yabancı ülkelerdeki dondurulmuş milyarlarca dolarlık fonunu alıp alamayacağı yer alıyor.
Geçtiğimiz hafta sonu Pakistan’da gerçekleştirilen ancak herhangi bir ilerleme kaydedilemeyen barış görüşmelerinin ardından henüz yeni bir müzakere turu planlanmış değil.
Ateşkes Süresi Doluyor: Askeri Hazırlıklar Tamam
İki taraf arasındaki geçici ateşkesin süresi önümüzdeki hafta doluyor ve her iki taraf da çatışmaların yeniden başlama ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürüyor.
ABD’li yetkililer, savunma sanayisi ağır hasar gören ve hızlı silah üretme kapasitesi kısıtlanan İran’ın, buna rağmen hala binlerce orta ve kısa menzilli füzeye sahip olduğunu ve yeraltı depolarındaki fırlatıcıları gün yüzüne çıkardığını belirtiyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, görüşmelerin çökmesi halinde ABD kuvvetlerinin askeri operasyonlara yeniden başlamak için “maksimum düzeyde hazır” olduğunu belirtti. Hegseth, kara birlikleri konuşlandırma konusunda isteksiz olduklarını ima etse de, Suudi Arabistan ve diğer müttefik ülkelerdeki enerji altyapısına yönelik misilleme riskini kabul etmekle birlikte İran’ın elektrik santrallerini vurmanın masadaki seçeneklerden biri olduğunu vurguladı.
Yaptırımlar ve Küresel Takip Çabaları
ABD Hazine Bakanlığı, nakliye devi Mohammad Hossein Shamkhani ile bağlantılı gemiler ve şirketler de dahil olmak üzere İran’ın petrol ticaretini hedef alan yaptırımları genişlettiğini duyurdu. Mohammad Hossein Shamkhani’nin, şubat ayının sonlarında İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden İran liderliğinin üst düzey danışmanlarından Ali Shamkhani’nin oğlu olduğu biliniyor.
Bu adımlar, Trump yönetimi tarafından halihazırda yaptırım uygulanan ve artık baskın operasyonlarına maruz kalabilecek yüzlerce İran bağlantılı gemiye ek olarak geliyor.
ABD Başsavcı Vekili Todd Blanche, yetkililerin yaptırım uygulanan İran petrolünün alım satımına karışan şahıslar hakkında yasal işlem başlatacağını bildirdi. Ayrıca Washington D.C. Başsavcılığı, Tehdit Finansmanı Birimi’nin gemilere el koyma emirleri çıkarma çabalarıyla İran hükümetini destekleyen ağları hedef aldığını açıkladı.
Emory Üniversitesi’nden Hukuk Doçenti Mark Nevitt, ABD’nin bu stratejisini şu sözlerle değerlendirdi: “Bu maksimalist bir yaklaşım. İran’ı köşeye sıkıştırmak istiyorsanız, bunu yapmak için elinizdeki her türlü yasal yetkiyi sonuna kadar kullanmak istersiniz.”
