NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın olası bir Hürmüz Boğazı misyonunda “rol oynamaya istekli” olduğunu açıkladı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşının ardından transatlantik ilişkilerde yaşanan çalkantılı dönemi yumuşatmaya çalışan Rutte, Avrupalı müttefiklerin Başkan Trump’ın talep ettiği büyük değişikliklerin gerekliliğini anladığını vurguladı.
Trump Görüşmesi ve “Sürpriz” Operasyon Savunması
Beyaz Saray’da ABD Başkanı Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ertesi günü Reagan Center’da konuşan Rutte, toplantıyı “açık sözlü” ve “samimi” bir görüş alışverişi olarak nitelendirdi. Trump’ın, Avrupalı müttefiklerin ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını destekleme konusunda yetersiz kalmasından duyduğu hayal kırıklığını hissettiğini belirten Rutte, bazı müttefiklerin lojistik destek sağlama konusunda “biraz yavaş” kaldığını itiraf etti.
Ancak Rutte, bu gecikmenin nedenini operasyonun gizliliğine bağlayarak şunları söyledi: “İlk saldırılarda sürpriz unsurunu korumak için Başkan Trump müttefikleri önceden bilgilendirmemeyi tercih etti ve bunu anlıyorum.”
Genel Sekreter, ilk şokun atlatılmasının ardından birçok Avrupa ülkesinin ABD ordusuna destek vermek amacıyla üslerini ve lojistik imkanlarını seferber ettiğini de sözlerine ekledi.
NATO İçindeki Bölünme ve Trump’ın Tehditleri
İran’ın, 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail saldırılarının ardından dünya petrol tedarikinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, enerji fiyatlarının fırlamasına ve NATO içindeki çatlakların derinleşmesine neden oldu.
Avrupalı üyelerin boğazı yeniden açma konusundaki isteksizliğine öfkelenen Trump, daha önce eşi benzeri görülmemiş bir şekilde ABD’yi NATO’dan çekme tehdidinde bulunmuştu. Trump ayrıca, Avrupa hükümetlerini maliyetleri paylaşmayı reddedip Amerikan askeri gücünden “bedavaya yararlanmakla” suçlamıştı.
İttifakın İran çatışmasına vereceği yanıt konusundaki bölünmüşlük şu an iki ana görüş etrafında şekilleniyor:
- Çatışma Sonrasını Bekleyenler: Birçok Avrupa ülkesi, aktif savaş devam ederken askeri bir operasyona katılmayı reddediyor ve desteklerini savaş sonrası istikrar aşamasına saklamak istiyor.
- Aktif Destek Verenler: İngiltere ve Romanya gibi bazı müttefikler ise operasyonları desteklemek üzere kendi topraklarındaki üslerin ABD tarafından kullanılmasına izin verdi.
Yeni Koalisyon ve Ateşkes Fırsatı
Bu ayrılıkların ortasında Rutte ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Hürmüz güvenlik misyonu için siyasi destek beyanı imzalayacak daha geniş bir koalisyon kurmak için yoğun bir diplomasi trafiği yürüttü. Başlangıçta ateşkes sağlanmadan böyle bir koalisyona karşı çıkan Fransa ikna edilirken; Almanya, İtalya, Hollanda, Japonya ve Kanada da oluşuma imza attı.
Rutte-Trump görüşmesi, Salı günü geç saatlerde sağlanan iki haftalık ateşkes anlaşmasının hemen ardından gerçekleşti. Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak açılmasını da öngören bu ateşkesin, NATO’ya aktif bir savaşa doğrudan katılma karmaşası yaşamadan bölgede resmi bir güvenlik rolü üstlenmesi için önemli bir fırsat penceresi açtığı belirtiliyor.
