Haksız Kazanç İddiaları Meclis Gündeminde
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Schengen vizesi başvuru süreçlerinde hizmet veren yedi farklı şirket hakkında kapsamlı bir inceleme başlattı. Soruşturmanın temelini, söz konusu aracı kurumların otomatik “bot” yazılımlar kullanarak randevu sistemlerindeki tüm boşlukları ele geçirdiği ve başvuru sahiplerinden yasa dışı yollarla haksız kazanç sağladığı yönündeki iddialar oluşturuyor.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Elif Esen tarafından meclise sunulan yazılı soru önergesine verdiği yanıtta bu yasal incelemeleri resmi olarak doğruladı. İncelemeye tabi tutulan yedi şirketten altısının doğrudan bakanlığın kendi inisiyatifiyle mercek altına alındığı belirtildi. Soruşturmalar, tüketicinin korunmasını hedefleyen 6502 sayılı Kanun’un haksız ticari uygulamalar ve aldatıcı reklamları düzenleyen 61. ve 62. maddeleri kapsamında Reklam Kurulu tarafından yürütülüyor.
Önceki Yaptırımlar ve Yasal Boşluklar
Bakan Bolat, vize sektöründeki denetim mekanizmalarının yeni bir uygulama olmadığını vurguladı. Paylaşılan bilgilere göre 2023 yılında bir şirketin tüketiciyi yanıltıcı reklamları aynı kanunun 61. maddesi gereğince durdurulurken, ikinci bir kuruma hem faaliyet durdurma hem de idari para cezası uygulandı. Bugün incelenen yedi şirket ise bu denetim ağının genişletildiğinin bir göstergesi olarak kabul ediliyor.
Bununla birlikte Bakan Bolat, vize danışmanlık firmalarının fiyatlandırma stratejilerini, ücret iade koşullarını veya tüketiciyi bilgilendirme yükümlülüklerini doğrudan denetleyen özel bir yasal çerçevenin henüz bulunmadığını; bu mevzuat boşluğunun başvuru sahiplerini resmi güvencelerden mahrum bıraktığını da sözlerine ekledi.
Beş Yılda Binlerce Tüketici Şikayeti
Vize aracı hizmetlerine yönelik mağduriyetler her geçen gün katlanarak artıyor. Son beş yıllık süre zarfında vatandaşlar, kamu dilekçe platformları üzerinden 143, e-Devlet sistemi üzerinden ise 10 resmi şikayette bulundu. Bu dosyaların tamamı, 6502 sayılı Kanun’un belirlediği uyuşmazlık çözüm mercilerine yönlendirildi.
Tüketici hakem heyetlerine ulaşan şikayetlerin sayısı ise sorunun gerçek boyutunu daha net gözler önüne seriyor. Bakan Bolat’ın aktardığı verilere göre, geride bıraktığımız beş yıl içinde vize aracı şirketlerine karşı hakem heyetlerine toplam 1.187 başvuru gerçekleştirildi. Bazı şikayet dosyalarında ödemelerin şahsi banka hesap numaraları (IBAN) aracılığıyla alındığı ve karşılığında fatura kesilmediği iddia ediliyor. Vergi mevzuatına aykırılık şüphesi barındıran bu vakalar, detaylı incelenmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı’na sevk edildi.
Sistem Üzerindeki Büyük Baskı
Pandeminin ardından Avrupa’ya seyahatlerin yeniden ivme kazanmasıyla birlikte Schengen vizelerine olan talepte büyük bir patlama yaşandı ve mevcut randevu altyapıları ciddi bir baskı altında kaldı. Kısıtlı sayıdaki randevu kontenjanlarını otomatik araçlarla bloke edip fahiş fiyatlara satan aracı firmalar, uluslararası çapta giderek büyüyen bir kriz haline geldi. Bu durum hem tüketici hakları savunucularının hem de resmi makamların daha sıkı denetim mekanizmaları kurulması yönündeki çağrılarını hızlandırıyor.
Avrupa’da 29 ülkeyi sınırları içine alan Schengen Bölgesi, Türk vatandaşlarının da dahil olduğu Avrupa Birliği dışındaki ülke vatandaşlarından kısa süreli konaklamalar için vize talep ediyor. Bu zorunluluk, her yıl milyonlarca insan için randevu bulma sürecini en büyük engellerden biri haline getiriyor.
