Başkan Donald Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada, planlanan nükleer müzakereleri iptal etme kararından sadece 10 dakika sonra İran’ın çok daha avantajlı bir taslak sunduğunu duyurdu. Trump bu durumu, diplomatik sürecin belirsizliğine rağmen Tahran yönetiminin anlaşmaya varmak için ne kadar istekli olduğunun açık bir göstergesi olarak nitelendirdi.
Florida’da Washington’a dönüş için Air Force One uçağına binmeden hemen önce basın mensuplarına konuşan Trump, süreci şu sözlerle aktardı: “Bize daha iyi olabilecek bir belge verdiler ve ilginçtir ki, iptal ettiğim anda, 10 dakika içinde çok daha iyi olan yeni bir belge aldık.”
Bu beklenmedik gelişme, başlangıçta müzakerelerin basit bir şekilde çöküşü olarak algılanan durumu çok daha karmaşık bir boyuta taşıdı. Resmi görüşmeler durma noktasına gelse bile, arka kapı diplomasisinin ve baskıların etkili olabileceğini gözler önüne serdi.
Sonuç Veren Bir İptal Kararı
Temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’i Pakistan’a göndermekten neden vazgeçtiğine de değinen Trump, bu seyahatin “çok fazla seyahat” gerektirdiğini ve müzakerecilerinin “ülkenin lideriyle görüşmüyorlardı” gerçeğinin altını çizdi. Bu sözler, İran delegasyonunun bağlayıcı taahhütlerde bulunma yetkisine sahip olmadığına dair net bir ima olarak değerlendirildi.
Yine de İran tarafından gelen bu hızlı hamle, Başkan’ın içgüdülerini ve aldığı kararı doğruladı. Her iki teklifin de derin detaylarına girmekten kaçınan Trump, ikinci belgenin içerik olarak “çok şey teklif ettiklerini” gösterdiğini dile getirdi. Temel kırmızı çizgisinin asla değişmeyeceğini belirten Trump, tek şartını yineledi: İran “nükleer bir silaha sahip olmayacak.”
Gelecekteki iletişim yöntemleri hakkında da sinyaller veren Trump, daha doğrudan ve daha düşük profilli bir teması tercih edeceğini gösterdi. “Telefonla görüşeceğiz ve istedikleri zaman bizi arayabilirler” diyen Trump, sözlerini iddialı bir şekilde bitirdi: “Tüm kozlar bizim elimizde.”
Görüşmeler Duraklarken Diplomatik Trafik Sürüyor
Söz konusu iptal hamlesi, Washington ile Tahran arasında kilit bir arabulucu görevi üstlenen Pakistan’dan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin ayrılmasından kısa bir süre sonra gerçekleşti.
Sadece birkaç saat içerisinde Arakçi, bölgesel gelişmeleri masaya yatırmak üzere temaslarda bulunması beklenen Maskat’a ulaştı. Umman, mevcut gerilim tırmanmadan önce de dolaylı görüşmelere ev sahipliği yaparak iki ülke arasında uzun bir geçmişe sahip sessiz bir iletişim kanalı olarak biliniyor.
Diğer yandan Pakistan, üstlendiği arabuluculuk misyonundan geri adım atmaya niyeti olmadığının mesajını verdi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, cumartesi günü İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Şerif, bölgesel durumun değerlendirildiği bu diyaloğu “sıcak ve yapıcı bir tartışma” olarak nitelendirdi.
X platformu üzerinden bir paylaşım yapan Şerif, İran’ın İslamabad’a üst düzey bir heyet göndermesini memnuniyetle karşıladığını belirterek, Pakistan’ın bölgesel ortakların da desteğini alarak kalıcı barış için “dürüst ve samimi bir kolaylaştırıcı” olma niyetini bir kez daha teyit etti.
İran’dan Askeri Misilleme Uyarısı, Bölgede Tansiyon Yüksek
Başkentler arasında diplomatik mekik dokunurken, İran’ın ortak askeri komutanlığından cumartesi günü sert bir uyarı geldi. Devlete ait IRNA haber ajansı tarafından servis edilen açıklamada, ABD’nin “bölgedeki deniz ablukaları, haydutluk ve korsanlık” eylemlerine devam etmesinin kesin bir askeri karşılık bulacağı belirtildi. Bildiride ayrıca, ABD veya İsrail tarafından yapılacak herhangi bir yeni saldırının her iki taraf için de çok daha ağır kayıplara yol açacağı vurgulandı.
Aynı gün içerisinde, İsrail’in kuzeyine ve güney Lübnan’daki İsrail kara birliklerine yönelik (can kaybı veya yaralanmanın yaşanmadığı) roket ve insansız hava aracı saldırılarının ardından, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi, Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine karşı “güçlü” saldırılar düzenlenmesi emrini verdi. Kağıt üzerinde kırılgan bir ateşkes yürürlükte olmasına rağmen, güney Lübnan’da gerçekleştirilen İsrail hava saldırılarında, İsrail’in Hizbullah militanı olduğunu açıkladığı en az altı kişi hayatını kaybetti.
