İsrail istihbarat yetkililerinin “ayrıntılı, kaynak sağlanmış ve uygulanabilir” olarak tanımladığı gizli bir operasyon planına göre, İran savaşının ilk günlerinde İsrail ve ABD hava desteğiyle binlerce silahlı Kürt grup üyesi Irak’tan İran’a geçmeye hazırlanıyordu. Ancak Al-Monitor’a konuşan üst düzey bir İsrail istihbarat kaynağının aktardığına göre, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan‘ın devreye girmesiyle bu plan hiçbir zaman hayata geçirilemedi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yakın çevresinde yaşanan derin hayal kırıklığının merkezinde bu tarihi dönüm noktası yatıyor. İsrailli yetkililer, Tahran rejimini devirmek için ele geçen en gerçekçi fırsatın İran’ın direncinden ziyade Ankara’dan gelen bir telefonla heba edildiğine inanıyor. “Kürtler bu operasyonu gerçekleştirmeye hevesliydi. Onlar için İsrail hava kuvvetleri ve Amerikan gücüyle omuz omuza çalışmak bir rüyanın gerçekleşmesiydi. Ancak Washington son anda frene bastı.”
Kullanılmayan ‘Kapsamlı Plan’
Fox News, 3 Mart’ta binlerce Kürt silahlı grup üyesinin savaşın ilk günlerinde ABD ve İsrail hava desteğiyle Irak’tan İran’a geçmek üzere konumlandırıldığını bildirmişti. Sadece beş gün sonra ABD Başkanı Donald Trump rotayı tamamen değiştirerek, “Girmeye istekliler ama onlara girmemelerini söyledim. Savaş zaten yeterince karmaşık,” açıklamasını yapmıştı.
İsrailli istihbarat kaynağı, bu grupların kullanımının sadece teorik bir düşünce olduğu yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetti. Kaynağın Al-Monitor’a paylaştığı çarpıcı detaylar şu şekilde:
- İran rejimini Kürt iş birliğiyle devirme planı son derece kapsamlı ve detaylıydı; kesinlikle yüzeysel bir hamle değildi.
- İsrail bu operasyona muazzam kaynak ve enerji yatırımı yaptı, ABD tarafı ise her aşamada detaylıca bilgilendirildi.
- Planın iptal edilmesinin ardından Irak Kürtlerinin yaşadığı hayal kırıklığı çok derin oldu.
- Operasyon detaylarının sızmasıyla birlikte, Tahran’dan gelebilecek olası bir misilleme korkusu durumu daha da zorlaştırdı.
Netanyahu’nun Siyasi Krizi ve Çaresizliği
İstihbarat cephesinde yaşanan bu iptaller silsilesi, Binyamin Netanyahu için büyük bir siyasi krizle kesişiyor. Yaklaşan ABD-İran anlaşması ve eylül veya ekim ayında yapılması planlanan İsrail seçimleri nedeniyle, kendi çalışma arkadaşları başbakanı “siyasi olarak felç olmuş” durumda tanımlıyor.
Netanyahu’nun yakın bir çalışma arkadaşı, başbakanın Trump’a karşı yaşadığı hayal kırıklığını şu sözlerle ifade etti: “Bu kez başbakanın elleri bağlı. Tamamen felç olmuş durumda. Anlaşma kendisinin tanımladığı gibi bir felaket olsa bile hiçbir şey yapamayacağını biliyor. Artık tek yapabileceği Trump’a selam durmak.”
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ise pazartesi günü Kudüs’te yaptığı açıklamada durumu açıkça özetledi: “Bu anlaşma İsrail için kötü, bölge için kötü ve İran vatandaşları için kötü.”
Son Çare Olarak ‘Savunma Anlaşması’
Gündemdeki ABD-İran anlaşması, Netanyahu’nun siyasi geleceği ve Mayıs 2020’den bu yana devam eden yolsuzluk davasının akıbeti hakkındaki spekülasyonları iyice artırdı.
- Netanyahu, siyaseti bırakmasını gerektirecek her türlü savunma anlaşmasını (plea bargain) bugüne kadar reddetti.
- İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un nisan ayında yaptığı görüşme çağrılarına başbakan henüz açık bir yanıt vermedi.
- Seçimler yaklaşırken ve davayı askıya alacak yasal düzenlemeler için zaman daralırken, müzakere edilmiş bir çıkış yolu Netanyahu’nun elindeki son uygulanabilir seçenek olabilir.
İsrail’in Anlaşmaya Dair Stratejik Endişeleri
İsrailli yetkililer, olası bir anlaşmanın hatlarının büyük stratejik riskler taşıdığı konusunda uyarıyor. İsrail’in genel değerlendirmesi, bu mutabakatın ateşkesi uzatacağı ancak İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu veya gelecekteki nükleer kapasitesini tam olarak çözemeyeceği yönünde.
Özellikle Hürmüz Boğazı büyük bir endişe kaynağı yaratıyor. İsrail istihbaratı, İran’ın anlaşma kapsamında boğazda fiili kontrol gücü haline gelmesi durumunda, burayı dünyayı rehin almak için nükleer silahlardan bile daha değerli bir şantaj aracı olarak kullanmaktan çekinmeyeceğini vurguluyor.
